محمدرضا جبارى
473
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي )
زير نفوذ عضو برجسته ديگرى از خاندان نوبخت ، موسوم به « ابو سهل اسماعيل بن على نوبختى » ( از رهبران اماميه كه در روزهاى آخر عمر سفير دوم براى تعيين « ابن روح » به سفارت ، حضور داشت ) صورت گرفته باشد ! » 8818712 خ 0 205 خ بديهى است كه اين سخن كاملا بىربط است ؛ چرا كه انتصاب نوّاب اربعه ، صرفا به امر امام عصر عليه السّلام بوده است و حتى سفير پيشين نيز در اين امر دخالتى نداشته است ! و مؤيد اين سخن آنكه ، هيچ انتظارى در بين دستياران سفير دوم ، براى نصب « ابن روح » وجود نداشت . از جمله كسانى كه در ابتدا منكر وكالت « ابن روح » شدند ، يكى « محمد بن فضل موصلى » است كه فردى شيعى ، ولى منكر وكالت و نيابت ابن روح بوده است ! او معتقد بود كه اموال و وجوه شرعى به غير محلّ خود داده مىشوند ! سرانجام ، وى توسط « حسن بن على وجنا نصيبى » در سال 307 ق به بغداد آورده شد و به حضور ابن روح رسيد . اين دو ، قبلا نامهاى بىمداد نگاشته بودند و طبق توافقى كه در محتواى نامه نزد خود داشتند ، آن را براى پاسخگويى به « ابن روح » دادند ؛ و چيزى نگذشت كه « ابن روح » پاسخ نامه را كه دقيقا بيانگر ما فى الضمير آنان بود ، عرضه كرد ! ازاينرو ، « محمد بن فضل موصلى » به نيابت « ابن روح » يقين كرده و با چشم گريان از او طلب حلّيّت نمود . 2918712 خ 0 206 خ شواهدى حاكى از آن است كه 9 نفر وكيل مزبور ، فعاليتهاى خود را زير نظر نوبختى ، همچنان ادامه دادند . « شلمغانى » و « احمد بن ابراهيم نوبختى » نيز از جمله دستياران ابن روح بودند . « احمد نوبختى » راوى احاديث و همسر ام كلثوم - دختر سفير دوم - بود و ابن روح وى را به عنوان دبير خاص به خدمت گرفت ؛ ولى شلمغانى بعدها ره خيانت پيشه ساخت ! 3918712 خ 0 207 خ ابن روح از سال انتصاب خود به مقام نيابت تا اوان وزارت « حامد بن عباس » ( از جمادى الآخر سال 306 ق تا ماه ربيع الآخر سال 311 ق ) به احترام تمام در بغداد مىزيست و منزل او محل رفت و آمد أمرا و اعيان و وزراى معزول بود . به خصوص خاندان فرات كه از پيروان مذهب امامى محسوب مىشدند به شخص « ابن روح » به ديده احترام مىنگريستند . تا اين خاندان روى كار بودند ، و وزارت « المقتدر بالله » و مشاغل عمده دولتى ديگر را در دست داشتند ، كسى مزاحم « حسين بن روح » و اصحاب او نمىشد و شيعيان از اطراف ، اموالى را كه به رساندن آنها ملزم بودند ، به خدمت او مىآوردند .